Recreatie en Toerisme Standaard 2030

Het doel van de Landelijke R&T Standaard 2030 is om de Nederlandse toeristisch-recreatieve sector te voorzien van gestandaardiseerde concepten en definities, alsmede van de belangrijkste beschikbare (landelijke) databronnen. Deze nieuwe standaard is een update en uitbreiding van de reeds bestaande R&T Standaard 2015. Het is geen statisch maar een dynamisch document. De nieuwe standaard omvat informatie die veel gebruikt wordt of vaak gewenst is binnen de Nederlandse toeristisch-recreatieve sector. Deze informatie wordt periodiek herzien en aangevuld met nieuwe relevante thema’s en de databronnen. Op deze manier is de standaard dynamisch en vormt het een alomvattend naslagwerk. Deze standaard is tot stand gekomen vanuit de Werkgroep landelijke R&T standaard.

Thema: Toeristisch aanbod

Kenniscentrum Kusttoerisme [HZ University of Applied Sciences]

Anouk B.M. Evers, Maarten Soeters


NBTC

Anke ten Velde, Marieke Politiek


CBS

Nico M. Heerschap


Provincies

Alfons Bloemberg (Provincie Gelderland)


Onderzoeksinstellingen, DMO’s en adviesbureaus

Tanja Federova (Onderzoek, Informatie en Statistiek (OIS) bij gemeente Amsterdam), Cindy Gelderman (Bureau voor Ruimte en Vrije Tijd), Wieteke Kalkema (MarketingOost Regio- en Stadsmarketing).




Inhoud


1. Handleiding

        Het doel van het standaard

        Het gebruik van het standaard

        De uitgangspunten van de standaard

        Het up-to-date houden van de standaard

        Opbouw

        Stand van zaken: huidige invulling


2. Definities en schematische weergave


3. Databronnen

        CVO - Continu Vakantie Onderzoek

        CVTO - Continu Vrijetijds Onderzoek

        CZO - Continue Zakenreis Onderzoek

        OIT - Onderzoek Inkomend Toerisme

        Het Vakantie Onderzoek

        SLA - Statistiek Logiesaccommodaties

        TBaS - Toeristisch Bezoek aan Steden


4. Bijlagen: schematische weergaven



. 


Handleiding

Het hoofdthema binnen de standaard is: de vraag naar toerisme; onderverdeeld in de thema’s “Bezoekers: omvang en profiel”; “Bezoekers: customer journey en stromen”; “de Impact van toerisme”, en “het Toeristisch aanbod”. Ieder thema is dan weer onderverdeeld in onderliggende begrippen. Ieder begrip wordt gedefinieerd, zowel gezien vanuit nationaal als internationaal perspectief. Daarnaast wordt gekeken naar de meest relevante te raadplegen databronnen, die bij een thema behoren. Deze databronnen beperken zich voornamelijk tot reeds lopende landelijke onderzoeken.



Het doel

De meerwaarde van de Landelijke R&T Standaard 2030 is in de eerste plaats het bieden van een alomvattend naslagwerk van concepten en definities van relevante thema’s en daaraan gekoppelde (landelijke) databronnen binnen de recreatieve en toeristische sector. Dit biedt, in de tweede plaats, de mogelijkheid om de standaard te gebruiken om onderzoek binnen de recreatieve en toeristische sector in Nederland op een vergelijkbare manier op te zetten door gebruik te maken van dezelfde concepten, definities en databronnen. Op deze manier kunnen de resultaten van onderzoek beter met elkaar worden vergeleken en desgewenst met elkaar worden gekoppeld. Omdat ook zoveel mogelijk wordt aangesloten bij internationale concepten en definities (Eurostat en de UNWTO), geldt dat ook deels voor een internationale vergelijking. Dit alles kan een bijdrage leveren om onderzoekagenda’s zowel landelijk als regionaal beter op elkaar te laten aansluiten.



Het gebruik

De Landelijke R&T Standaard 2030 streeft ernaar dat de hier gedefinieerde concepten, begrippen en databronnen zoveel mogelijk worden gebruikt in Nederlands toeristisch en recreatief onderzoek. Een gebruiker kan hier om moverende redenen natuurlijk van afwijken. Het volgen van de standaard is niet verplicht, maar is een hulpmiddel om te komen tot een betere kwaliteit en een betere onderlinge vergelijkbaarheid van toeristisch en recreatief onderzoek in Nederland. Er kunnen omstandigheden zijn, dat de standaard niet heeft voorzien in (nieuwe) thema’s, die in het kader van toerisme en recreatie worden onderzocht. Of het kan zijn dat de opdrachtgever vraagt om het gebruik van andere concepten en definities. Of de omvang van bestaande databronnen is te beperkt. In die gevallen dat wordt afgeweken van de standaard, wordt wel aangeraden om de verschillen expliciet te maken en aan te geven om welke redenen er is afgeweken van de standaard.


Het gebruik van de standaard wordt dus gekenmerkt door:

  • Gebruikers hanteren (zoveel mogelijk) dezelfde nationale en internationale definities, zoals gedefinieerd in de standaard;
  • Gebruikers maken (zoveel mogelijk) gebruik van dezelfde databronnen;
  • Gebruikers geven in hun rapportage aan welk thema en onderliggende begrippen van toepassing zijn;
  • Gebruikers geven aan hoe en waarom zij zijn afgeweken van de standaard.


De uitgangspunten

De belangrijkste uitgangspunten van de Landelijke R&T Standaard 2030 zijn:

  • Kwaliteit: de standaard probeert zo goed mogelijk aan te sluiten bij algemeen geldende en gebruikte concepten en definities; 
  • Up-to-date: de standaard maakt gebruik van de meest recente concepten, definities en databronnen en wordt periodiek herzien;
  • Overzichtelijk: elke gebruiker is in staat zelfstandig met de standaard te werken;
  • Omvattend: de standaard is zo breed mogelijk opgezet middels de gekozen thema’s. De standaard omvat die hoofdaspecten die relevant zijn voor de Nederlandse toeristisch-recreatieve sector;
  • Flexibel: de standaard is flexibel genoeg voor regionale diversiteit. De standaard biedt de mogelijkheid om ook op regionaal niveau (bijv. provincie en gemeente) uitspraken te doen;
  • Vergelijkbaar: de definities in de standaard kunnen ook worden vergeleken met de internationaal gehanteerde definities van met name Eurostat en de UNWTO. De standaard biedt ook de mogelijkheid om de vrijetijdssector te vergelijken met andere sectoren, bijvoorbeeld in het kader van de totale provinciale economie. De standaard sluit zoveel mogelijk aan bij bestaande nationale databronnen;
  • Betaalbaar: de standaard is niet kostbaar in gebruik.



Een up-to-date standaard

De standaard is dynamisch van aard. De standaard zal voortdurend up-to-date worden gehouden en is dus continu in ontwikkeling. Zo kan er sprake zijn van nieuwe inzichten in concepten, definities en databronnen. Ook kan het zijn dat er nieuwe thema’s ontstaan, die nog niet in de standaard zijn verwerkt. Het initiatief voor updates kan komen van onder meer onderzoekers, provincies, kennisinstellingen of onderzoeksbureaus. De uiteindelijke uitwerking daarvan blijft echter een centrale beheerstaak van de standaard zelf.



De opbouw

Zoals gezegd, is de Landelijke R&T Standaard 2030 opgebouwd uit verschillende thema’s. Hierdoor kan er binnen ieder thema gezocht worden naar de meest geschikte definities en databronnen. Vanuit het hoofdthema De vraag naar toerisme, worden binnen de standaard de volgende thema’s uitgewerkt:


  • Bezoekers: omvang en profiel
  • Bezoekers: customer journey en stromen
  • De impact van toerisme
  • Het toeristisch aanbod


Binnen deze thema’s vallen vervolgens steeds begrippen. Een overzicht van ieder thema en bijbehorende begrippen evenals relevante begrippen zijn verwerkt in een schematische weergave.



Stand van zaken: de huidige invulling

De Landelijke R&T Standaard 2030 zal stapsgewijs worden ingevuld. Het eerste thema dat is uitgewerkt binnen de standaard betreft “Bezoekers: omvang & profiel”. Hiervoor zijn vooral de bestaande onderdelen van de R&T standaard 2015 herzien en geactualiseerd.

De invulling van de Landelijke R&T Standaard 2030 blijft in ontwikkeling. De juistheid, kwaliteit en toepasbaarheid van definities en databronnen wordt jaarlijks grondig doorzien om te bepalen of het de meest geschikte en alomvattende definities en databronnen bevatten. Deze onderzoeken worden nauwkeurig bijgehouden en kunnen in de toekomst bijdragen aan het opstellen van landelijke definities en hanteerbare (landelijke) databronnen voor dit thema. Zo wordt de Landelijke R&T Standaard 2030 steeds aangevuld en vormt het een steeds completer naslagwerk.



.



Bezoekers: omvang en profiel


Thema: bezoekers

Bezoeker
Definitie
Een bezoeker is een reiziger die een trip maakt naar een bestemming buiten zijn of haar normale leefomgeving, voor minder dan een jaar, voor elk doel (zakelijk, recreatief of ander persoonlijk doel) behalve als de reiziger werkzaamheden verricht voor een eenheid in de bestemming die wordt bezocht. De drie belangrijkste criteria om bezoekers van andere reizigers te onderscheiden zijn:

  • Buiten de normale leefomgeving. Dit sluit lokaal transport op korte afstanden, pendelen en min of meer gewoonlijke trips tussen een werk/studie locatie en de primaire woonplaats uit.
  •  De trip moet niet langer dan een jaar duren. Een bezoeker die een bestemming langer dan 12 aaneengesloten maanden bezoekt wordt statistisch gezien een inwoner van die bestemming. 
  • De trip kan vanwege elk reismotief worden ondernomen, behalve als er sprake is van werkzaamheden voor een eenheid in de plaats die wordt bezocht. (CBS Basisbegrippen Toerisme, 2020 & Eurostat, 2020).
    Personeel van vliegtuig, boot e.d., vrachtwagenchauffeur, ambassadepersoneel, arbeidsmigrant en student (als hij/zij langer dan een jaar verblijft) voor een trip van meer dan 2 uur, maar die elke week of elke maand wordt uitgevoerd (bijvoorbeeld boodschappen of sport) of het
  • regelmatig bezoeken van een sportevenement of cultuur. Inclusief de reis naar de bestemming en terug, met andere woorden, de reistijd.
Uitgesloten zijn:
  • Mensen die in hun normale leefomgeving verkeren
  • Passanten; een bezoeker gaat doelbewust naar de bestemming, in tegenstelling tot de voorbijgaande passant (Projectgroep R&T Standaard, 2021).

Internationale definitie
Any person travelling to a place other than that of his/her usual environment for less than 12 months and whose main purpose of trip is other than the exercise of an activity remunerated from within the place visited. Visitors (domestic/international) comprise tourists: visitors who stay at least one night in a collective or private accommodation in the place/country visited, and same-day visitors: visitors who do not spend the night in a collective or private accommodation in the place/country visited. The three fundamental criteria that are used to distinguish visitors from other travelers are as follows:

  • The trip should be to a place other than that of the usual environment, which would exclude short-distance local transport and commuting, i.e. more or less regular trips between the place of work/study and the place of residence.
  • The stay in the place visited should not last more than 12 consecutive months, beyond which the visitor would become a resident of that place (from the statistical standpoint).
  • The main purpose of the visit should be other than the exercise of an activity remunerated from within the place visited, which would exclude migratory movements for work purposes (Eurostat, 2020).
Verblijfsbezoeker
Definitie
Het totaal aantal overnachtingen van een niet-lokale bezoeker die overnacht in het onderzoeksgebied.
 
Een niet-lokale bezoeker die overnacht in het onderzoeksgebied. Hierbij wordt onder andere gekeken naar het totaal aantal overnachtingen (Eurostat, 2020).
Internationale definitie
Overnights (or “guest nights”) refer to the number of nights spent by non-resident guests (inbound tourists) (Eurostat, 2020).
Databronnen
  • SLA - Statistiek Logiesaccommodaties
  • CVO - Continu Vakantie Onderzoek
  • CZO - Continu Zakenreis Onderzoek
  • OIT - Onderzoek Inkomend Toerisme
Dagbezoeker

Definitie
Een bezoeker in het onderzoeksgebied (buiten zijn normale leefomgeving, dus geen buurtbewoner) die niet overnacht in het onderzoeksgebied (Eurostat, 2020). Mensen die niet tot bezoekers behoren zijn lokale reizigers.
Internationale definitie
Day visitors: Visitors who do not spend the night in a collective or private  accommodation in the place/country visited (Eurostat, 2020).
Databronnen
CVTO - Continu Vrijetijds Onderzoek
Dagbezoeker met toeristisch-recreatief motief

Definitie
Een bezoeker in het onderzoeksgebied (buiten zijn normale leefomgeving, dus geen buurtbewoner) die niet overnacht in het onderzoeksgebied (Eurostat, 2020). Deze bezoeker heeft een toeristisch-recreatief bezoekmotief.
Internationale definitie
A visitor (domestic, inbound or outbound) is classified as a tourist (or overnight visitor), if his/her trip includes an overnight stay, or as a same-day visitor (or excursionist) otherwise (UNSD, 2008).
Databronnen
CVTO - Continu Vrijetijds-Onderzoek
Motief voor zakelijk bezoek
Definitie
Deze categorie omvat de activiteiten van zelfstandigen en werknemers zolang ze niet overeenkomen met de impliciete of expliciete werkgeversrelatie met een producent uit het betreffende land of de bezochte plaats, de activiteiten van investeerders, zakenlieden etc. Ook omvat deze categorie bijvoorbeeld het bijwonen van vergaderingen, conferenties of congressen, beurzen en tentoonstellingen (MICE); het geven van lezingen, concerten, shows en toneelstukken; het promoten, kopen of verkopen van goederen of diensten namens niet-ingezeten producenten (van het land of de bezochte plaats); deelnemen aan buitenlandse missies van een regering als diplomatiek, militair of internationaal organisatiepersoneel, behalve wanneer men is gestationeerd in het betreffende land; deelnemen aan missies van NGO's; deelnemen aan wetenschappelijk of academisch onderzoek; het programmeren van toeristische reizen, het contracteren van accommodatie en vervoersdiensten, het werken als een gids of toerisme-professional voor een niet-ingezeten agentschap (van het land of de bezochte plaats); deelnemen aan professionele sportactiviteiten; het volgen van formele of informele "on-the-job"-cursussen; deel uitmaken van bemanningen op een prive-vervoersmiddel (zakenvliegtuig, jacht, enz.), etc. (UNSD, 2008; UNWTO, 2020).

Internationale definitie
This category includes the activities of the self-employed
 and employees as long as they do not correspond to an implicit or explicit employer-employee relationship with a resident producer in the country or place visited, those of investors, businessmen, etc. It also includes, for example, attending meetings, conferences or congresses, trade fairs and exhibitions; giving lectures, concerts, shows and plays; promoting, purchasing, selling or buying goods or services on behalf of non-resident producers (of the country or place visited); participating in foreign Government missions as diplomatic, military or international organization personnel, except when stationed on duty in the country visited; participating in non-governmental organization missions;
 participating in scientific or academic research; programming tourism travel, contracting accommodation and transport services, working as guides or other tourism professionals for non-resident agencies (of the country or place visited); participating in professional sports activities; attending formal or informal on-the-job training courses; being part of crews on a private mode of transport (corporate jet, yacht, etc.), etc. (UNSD, 2008; UNWTO, 2020).

Overige motieven voor verblijfsbezoek / dagbezoek

Persoonlijk reismotief: sociale contacten
Definitie
Het bezoeken van vrienden en familie. Deze categorie omvat bijvoorbeeld activiteiten als het bezoeken van familie of vrienden; het bijwonen van bruiloften, begrafenissen of elk ander familie-evenement; zorgen voor zieken of ouderen op korte termijn, etc. (UNSD, 2008; UNWTO, 2020). Indien er sprake is van frequente mantelzorg dan is het normale leefomgeving en valt het buiten de definitie (Projectgroep R&T Standaard, 2021).
Internationale definitie
Visiting friends and relatives. This category includes, for example, activities such as visiting relatives or friends; attending weddings, funerals or any other family event; short-term caring for the sick or old, etc. (UNSD, 2008; UNWTO, 2020).
Persoonlijk reismotief: onderwijs/training

Definitie
Deze categorie omvat bijvoorbeeld het volgen van korte cursussen die worden betaald door werkgevers (met uitzondering van ‘on-the-job-training’) of anderen, het volgen van bepaalde studieprogramma’s (formeel of informeel) of het verwerven van specifieke vaardigheden door middel van formele cursussen, inclusief betaalde studie (UNSD, 2008; UNWTO, 2020).
Internationale definitie
This category includes, for example, taking short-term courses paid either by employers (excluding “on-the-job” training classified in Business and professional) or others, which should be identified separately, where relevant; following particular programmes of study (formal or informal) or acquiring specific skills through formal courses, including paid study (UNSD, 2008; UNWTO, 2020).
Persoonlijk reismotief: gezondheid

Definitie
Gezondheid en medische zorg. Deze categorie omvat bijvoorbeeld het ontvangen van diensten van ziekenhuizen, klinieken, herstellingsoorden en meer in het algemeen van gezondheids- en sociale instellingen, een thalassotherapie ondergaan en het bezoeken van kuuroorden en andere gespecialiseerde locaties om medische behandelingen te ontvangen, wanneer deze zijn gebaseerd op medisch advies, inclusief cosmetische operaties waarbij gebruik wordt gemaakt van medische faciliteiten en diensten. Deze categorie omvat alleen kortdurende behandelingen. Lange termijn behandelingen vereisen een verblijf van een jaar of langer en maken geen deel uit van het toerisme (UNSD, 2008; UNWTO, 2020).
Internationale definitie
Health and medical care. This category includes, for example, receiving services from hospitals, clinics, convalescent homes and, more generally, health and
 social institutions, visiting thalassotherapy and health and spa resorts and other specialized places to receive medical treatments when they are based on medical advice, including cosmetic surgeries using medical facilities and services. This category includes only short-term treatments because long-term treatments requiring stays of one year or more are not part of tourism (UNSD, 2008; UNWTO, 2020).
Persoonlijk reismotief: religie

Definitie
Religie / bedevaart. Deze categorie omvat bijvoorbeeld het bijwonen van religieuze bijeenkomsten en evenementen, bedevaarten enz. (UNSD, 2008; UNWTO, 2020).
Internationale definitie
Religion/pilgrimage. This category includes, for example, attending religious meetings and events, pilgrimages, etc. (UNSD, 2008; UNWTO, 2020).
 
Persoonlijk reismotief: shoppen

Definitie
Deze categorie omvat bijvoorbeeld het kopen van consumptiegoederen voor persoonlijk gebruik of als cadeau, behalve voor verkoop of voor gebruik in een toekomstig productieproces etc. (UNSD, 2008; UNWTO, 2020).
Internationale definitie
This category includes, for example, purchasing consumer goods for own personal use or as gifts except for resale or for use in a future productive process, (in which case the purpose would be business and professional), etc. (UNSD, 2008 & UNWTO, 2020).
Persoonlijk reismotief: transit

Definitie
Deze categorie bestaat uit het stoppen op een plaats zonder een specifiek doel anders dan het onderweg zijn naar een andere bestemming (UNSD, 2008; UNWTO, 2020).
Internationale definitie
This category consists of stopping at a place without any specific purpose other than being en route to another destination (UNSD, 2008; UNWTO, 2020).
Persoonlijk reismotief: overig

Definitie
Deze categorie omvat bijvoorbeeld vrijwilligerswerk, opsporingswerk en migratiemogelijkheden; het ondernemen van andere tijdelijke onbetaalde activiteiten die niet elders zijn opgenomen, etc. (UNSD, 2008; UNWTO, 2020).
Internationale definitie
This category includes, for example, volunteer work (not included elsewhere), investigative work and migration possibilities; undertaking any other temporary non-remunerated activities not included elsewhere, etc. (UNSD, 2008; UNWTO, 2020).
Bezoekersprofiel

Definitie
Een bezoekersprofiel beschrijft de achtergrondenkenmerken van een bezoeker. Vaak betreft het daarbij demografische variabelen, waaronder;
  • Geslacht
  • Leeftijd
  • Opleiding
  • Inkomen
  • Levensstijl
  • Etc.
 In het bezoekersprofiel kunnen ook gedragskenmerken of bezitsvariabelen opgenomen zijn. Er kunnen verschillen optreden bij de categorieën. De te onderzoeken demografische variabelen kunnen verschillend zijn per onderzoeksbureau op basis van de vraagstelling. Als algemene standaard kan er worden aangesloten bij het CBS.
Databronnen
  • CVO - Continu Vakantie Onderzoek
  • CVTO – Continu Vrijetijds Onderzoek
  • SLA - Statistiek Logiesaccommodaties
Toerist
Definitie
Een bezoeker (binnenlands, inkomend of uitgaand) wordt geclassificeerd als toerist (of overnachtende bezoeker) indien zijn/haar reis een overnachting omvat. Anders is deze persoon een dagbezoeker (of excursionist) (UNSD, 2008).
Internationale definitie
A visitor (domestic, inbound or outbound) is classified as a tourist (or overnight visitor), if his/her trip includes an overnight stay, or as a same-day visitor (or excursionist) otherwise (UNSD, 2008).
Databronnen
  • SLA - Statistiek Logiesaccommodaties
  • CVO - Continu Vakantie Onderzoek
  • CVTO - Continu Vrijetijds-Onderzoek
  • OIT - Onderzoek Inkomend Toerisme
Uitstapjes

Definitie
Recreatieve activiteiten waarvoor men ten minste twee uur van huis is zonder dat daarbij een overnachting elders plaatsvindt (Projectgroep R&T Standaard, 2021).




Thema: toerisme

Toerisme
Definitie
Toerisme refereert aan de activiteiten van een bezoeker (UNWTO, 2020).
 
Toerisme omvat de activiteiten van personen die reizen naar en verblijven op plaatsen buiten hun gebruikelijke omgeving gedurende niet meer dan één aaneengesloten jaar voor vrijetijds-, zakelijk- en andere doeleinden.
Toerisme is een onderdeel van reizen, wanneer reizen in brede zin wordt opgevat als een beweging van de ene plaats naar de andere.
Toerisme omvat de wereldwijde reismarkt binnen het algemene kader van de mobiliteit van de bevolking en de dienstverlening aan bezoekers.
Toerisme betekent het reizen voor alle doeleinden buiten de gebruikelijke omgeving van een persoon. Sommige niet-vrijwillige doeleinden van reizen zijn echter volgens afspraak uitgesloten: niet-vrijwillige verblijven in ziekenhuizen en andere medische instellingen die klinische/medische behandelingen verstrekken die zijn voorgeschreven door een arts, zijn uitgesloten. Andere niet-vrijwillige uitsluitingen zijn onder meer verblijf in de gevangenis en verblijf in militaire dienst (houd er rekening mee dat vakanties van de instellingen normaal gesproken onder toerisme kunnen vallen) (Eurostat, 2020)
.
Internationale definitie
Tourism: The activities of persons travelling to and staying in places outside their usual environment for not more than one consecutive year for leisure, business and other purposes.
Tourism is a subset of travel, when travel is understood in a broad sense meaning a movement from one place to another.
Tourism covers the worldwide travel market within the general framework of population mobility and the provision of services for visitors.

Tourism means the practice of travelling outside a person's usual environment for all purposes. However, some non-voluntary purposes of trips are excluded by convention: non-voluntary stays in hospital and other medical institutions providing clinical/medical treatment, which is prescribed by a doctor, are excluded. Other non-voluntary exclusions include stays in prison and stays in military service (note that vacations from the institutions may be normally included in tourism) (Eurostat, 2020).

Bestemming
Definitie
De hoofdbestemming van een toeristische reis wordt gedefinieerd als de bezochte plaats die centraal staat bij de beslissing om de reis te maken (UNSD, 2008).
Internationale definitie
The main destination of a tourism trip is defined as the place visited that is central to the decision to take the trip (UNSD, 2008).
Normale leefomgeving
Definitie
De normale omgeving van een persoon wordt gedefinieerd als het geografische gebied (hoewel niet noodzakelijk een aaneengesloten gebied) waarin een persoon zijn of haar normale levensroutines voert (UNWTO, 2020).
Internationale definitie
The usual environment of an individual, a key concept in tourism, is defined as the geographical area (though not necessarily a contiguous one) within which an individual conducts his/her regular life routines (UNWTO, 2020).
Intern toerisme
Definitie
Dit betreft alle dagtochten en vakanties van buitenlandse en binnenlandse bezoekers die in een bepaald land plaatsvinden. Het interne toerisme is dus een samenvoeging van het inkomende toerisme en het binnenlandse toerisme (Trendrapport Toerisme, Recreatie en Vrije Tijd, 2020).
Internationale definitie
Internal tourism comprises "domestic tourism" and "inbound tourism" (Eurostat, 2020).
Databronnen
  • SLA - Statistiek Logiesaccommodaties
  • CVO - Continu Vakantie Onderzoek
  • CVTO - Continu Vrijetijds Onderzoek
  • CZO - Continu Zakenreis Onderzoek
  • OIT - Onderzoek Inkomend Toerisme
Binnenlands toerisme
Definitie
Dit betreft alle dagtochten en vakanties die bezoekers in hun eigen land doorbrengen. Een voorbeeld is een Limburgs gezin dat op vakantie gaat in Noord-Holland (Trendrapport Toerisme, Recreatie en Vrije Tijd 2020).
Internationale definitie
Domestic tourism comprises the activities of residents of a given area travelling to and staying in places only within that area but outside their usual environment (Eurostat, 2020).
Databronnen
  • CVO - Continu Vakantie Onderzoek
  • CVTO - Continu Vrijetijds Onderzoek
  • CZO - Continu Zakenreis Onderzoek
  • SLA - Statistiek Logiesaccommodaties
Inkomend toerisme
Definitie
Dit behelst alle dagtochten en vakanties van buitenlandse bezoekers van een land. Het gaat hierbij om bezoeken van personen die niet wonen in het land van bestemming, en dus geen ingezetenen zijn van het bezochte land. Het perspectief van het ontvangende land is hierbij leidend. Een voorbeeld is de vakantie van een Duitse ingezetene in Nederland, vanuit Nederlands perspectief (Trendrapport Toerisme, Recreatie en Vrije Tijd 2020).
Internationale definitie
Inbound tourism comprises the activities of non-residents of a given country travelling to and staying in places in that country and outside their usual environment (Eurostat, 2020).
Databronnen
  • SLA - Statistiek Logiesaccommodaties
  • OIT - Onderzoek Inkomend Toerisme
Nationaal toerisme

Definitie
Dit behelst alle binnenlandse en buitenlandse dagtochten en vakanties van de inwoners van een bepaald land. Het nationale toerisme is dus een samenvoeging van het binnenlandse en het uitgaande toerisme (Trendrapport Toerisme, Recreatie en Vrije Tijd 2019).
Internationale definitie
National tourism comprises "domestic tourism" and "outbound tourism" (Eurostat, 2020).
Databronnen
  • CVO - Continu Vakantie Onderzoek
  • CVTO - Continu Vrijetijds Onderzoek
  • SLA - Statistiek Logiesaccommodaties
  • CZO - Continu Zakenreis Onderzoek
Uitgaand toerisme
Definitie
Dit omvat alle dagtochten en vakanties van bezoekers naar een ander land dan het land waarin zij wonen. Voor het land dat de bezoeker aandoet, behoort hij of zij tot het inkomend toerisme. Een voorbeeld van uitgaand toerisme is de vakantie van een Nederlandse ingezetene in Duitsland, die vanuit het Nederlandse perspectief dus behoort tot het uitgaand toerisme en vanuit het Duitse perspectief tot het inkomende toerisme (Trendrapport Toerisme, Recreatie en Vrije Tijd 2020).
Internationale definitie
Outbound tourism comprises the activities of residents of a given country travelling to and staying in places outside that country and outside their usual environment (Eurostat, 2020).
Databronnen
  • CVO - Continu Vakantie Onderzoek
  • CZO - Continu Zakenreis Onderzoek
Binnenlands toerisme
Definitie
Dit betreft alle dagtochten en vakanties die bezoekers in hun eigen land doorbrengen. Een voorbeeld is een Limburgs gezin dat op vakantie gaat in Noord-Holland (Trendrapport Toerisme, Recreatie en Vrije Tijd 2020).
Internationale definitie
Domestic tourism comprises the activities of residents of a given area travelling to and staying in places only within that area but outside their usual environment (Eurostat, 2020).
Databronnen
  • CVO - Continu Vakantie Onderzoek
  • CVTO - Continu Vrijetijds Onderzoek
  • CZO - Continu Zakenreis Onderzoek
  • SLA - Statistiek Logiesaccommodaties
Internationaal toerisme
Definitie
Internationaal toerisme bestaat uit inkomend toerisme en uitgaand toerisme (Eurostat, 2020).
Internationale definitie
International tourism consists of "inbound tourism" and "outbound tourism" (Eurostat, 2020).
Databronnen
  • SLA - Statistiek Logiesaccommodaties
  • CVO - Continu Vakantie Onderzoek
  • CZO - Continu Zakenreis Onderzoek
  • OIT - Onderzoek Inkomend Toerisme
Inkomend toerisme
Definitie
Dit behelst alle dagtochten en vakanties van buitenlandse bezoekers van een land. Het gaat hierbij om bezoeken van personen die niet wonen in het land van bestemming, en dus geen ingezetenen zijn van het bezochte land. Het perspectief van het ontvangende land is hierbij leidend. Een voorbeeld is de vakantie van een Duitse ingezetene in Nederland, vanuit Nederlands perspectief (Trendrapport Toerisme, Recreatie en Vrije Tijd 2020).
Internationale definitie
Inbound tourism comprises the activities of non-residents of a given country travelling to and staying in places in that country and outside their usual environment (Eurostat, 2020).
Databronnen
  • SLA - Statistiek Logiesaccommodaties
  • OIT - Onderzoek Inkomend Toersime
Uitgaand toerisme

Definitie
Dit omvat alle dagtochten en vakanties van bezoekers naar een ander land dan het land waarin zij wonen. Voor het land dat de bezoeker aandoet, behoort hij of zij tot het inkomend toerisme. Een voorbeeld van uitgaand toerisme is de vakantie van een Nederlandse ingezetene in Duitsland, die vanuit het Nederlandse perspectief dus behoort tot het uitgaand toerisme en vanuit het Duitse perspectief tot het inkomende toerisme (Trendrapport Toerisme, Recreatie en Vrije Tijd 2020).
Internationale definitie
Outbound tourism comprises the activities of residents of a given country travelling to and staying in places outside that country and outside their usual environment (Eurostat, 2020).
Databronnen
  • CVO - Continu Vakantie Onderzoek
  • CZO - Continu Zakenreis Onderzoek

Referentielijst bronnen voor definities en internationale definities
Referentielijst bronnen voor definities en internationale definities
  • CBS. (2020). Begrippen. Geraadpleegd 12.20.2020 van https://www.cbs.nl/nl-nl/onze-diensten/methoden/begrippen?tab=t
 







Bezoekers: customer journey en stromen

Lorem ipsum dolor sit amet, consectetur adipiscing elit. Suspendisse varius enim in eros elementum tristique. Duis cursus, mi quis viverra ornare, eros dolor interdum nulla, ut commodo diam libero vitae erat. Aenean faucibus nibh et justo cursus id rutrum lorem imperdiet. Nunc ut sem vitae risus tristique posuere.


Impact van toerisme

Lorem ipsum dolor sit amet, consectetur adipiscing elit. Suspendisse varius enim in eros elementum tristique. Duis cursus, mi quis viverra ornare, eros dolor interdum nulla, ut commodo diam libero vitae erat. Aenean faucibus nibh et justo cursus id rutrum lorem imperdiet. Nunc ut sem vitae risus tristique posuere. 


Toeristisch aanbod

Lorem ipsum dolor sit amet, consectetur adipiscing elit. Aliquam sem ex, scelerisque a scelerisque at, auctor commodo risus. In porta posuere turpis, eget vulputate lacus gravida non. Vivamus non risus magna. Cras condimentum magna mi, ut ultricies justo tincidunt eget. Vestibulum a augue eget urna posuere mattis in non sem. In ut molestie sem, vitae commodo dolor. Nulla neque turpis, aliquam vitae dui ac, pharetra finibus velit. Integer vulputate faucibus nisi, posuere porttitor augue tincidunt ut. Praesent ut pellentesque sem. Praesent finibus neque vitae purus varius, in iaculis ante sodales. Pellentesque rhoncus neque et est ultrices tempor. In hac habitasse platea dictumst.



Data bronnen

CVO - Continu Vakantie Onderzoek
Inhoudelijk
Welke inhoud bevat deze bron?
Aantallen, karakteristieken van en bestedingen aan vakanties van Nederlandse vakantiegangers in het binnen- en buitenland. Er is een splitsing naar aantal vakanties (= aantal gasten) en aantal overnachtingen mogelijk. Geeft ook inzicht in de ontwikkelingen en trends op de Nederlandse vakantiemarkt.
Beschikbaarheid van data
Op welk(e) niveau(‘s) is de data beschikbaar?
Landelijk, provinciaal en grote regio's.
Uitvoering
Hoe wordt dit onderzoek uitgevoerd?
Betreft panelonderzoek. Deelnemers aan het panel worden via een steekproef getrokken uit de TNS NIPO database. Panelleden worden vier keer per jaar via e-mail uitgenodigd om via internet een vragenlijst in te vullen. Vanaf vakantiejaar 2017 omvat het CVO een steekproef van netto circa 8000 personen per jaar.
Publicatie
Hoe vaak worden resultaten gepubliceerd?
Jaarlijks
Historische gegevens
Vanaf wanneer zijn er historische gegevens beschikbaar
Vanaf 2002
Kanttekeningen
Wat zijn de kanttekeningen bij deze bron?
  • Het herleiden van de herkomstprovincie is mogelijk, maar wel discutabel gegeven het verschil in de omvang van vakanties - reizen binnen vakantie.
  • Het herleiden van type vakantie is mogelijk, maar niet heel makkelijk te linken.
  • Vanwege de splitsing naar tientallen accommodatievormen, dienen de gegevens voor de overzichtelijkheid en de representativiteit te worden geaggregeerd naar vijf of zes hoofdaccommodatievormen. De vele accommodatievormen leveren veel micro-gegevens op, maar zorgen ook voor verwarring.
  • Op regioniveau is de steekproef vaak te klein om uitspraken te kunnen doen.
  • Uitkomsten zijn vaak moeilijk te vergelijken met andere bronnen. Deze wijken onverklaarbaar af van cijfers uit andere bronnen, zelfs de trend.
  • Gegevens over bestedingen zijn vaak een forse onderschatting. Mensen onthouden vaak wel de grote kostenposten (pakketreis, accommodatie, etc.), maar met name alle dagelijkse uitgaven worden vergeten/onderschat. Dit komt mede omdat het onderzoek eens per 3 maanden wordt uitgevoerd. Berekeningen met CVO-cijfers over bestedingen komen constant lager uit dan berekeningen met welke andere bron dan ook.
  • Er is weinig controle op juistheid van de bestedingen en geen of weinig opschoning.
  • CBS gaat in 2021 de dataverzameling overnemen, maar in 2020 is de CVO nog uitgevoerd in de oude stijl. De data is vanaf 2021 gratis beschikbaar.
CVTO - Continu Vrijetijds Onderzoek
Inhoudelijk
Welke inhoud bevat deze bron?
Onderzoeksrapport en databestand met gedetailleerde gegevens over het aantal en de karakteristieken van dagtoeristische activiteiten door Nederlanders, met minimumduur van 1 uur. Zowel activiteiten in eigen gemeente als daarbuiten. Voor de elf hoofdclusters van activiteiten (buitenrecreatie, watersport, sport & sportieve recreatie, bezoek sportwedstrijden, wellness, bezoek attracties, bezoek evenementen, winkelen voor plezier, cultuur, uitgaan, hobby's) en voor meer dan 100 vrijetijdsactiviteiten inzicht in dag en dagdeel waarop de activiteit is ondernomen, de duur van de activiteit, de locatie en de reis er naartoe, gezelschap en bestedingen (ook vaste kosten vrijetijdsactiviteiten worden in kaart gebracht). Uitkomsten kunnen worden gecombineerd met sociaaleconomische, demografische en lifestyle kenmerken van respondenten. Leidt tot inzicht in populariteit van activiteiten, veel voorkomende combinaties van activiteiten, moment van ondernemen activiteiten, en hoe de consument zich verplaatst. Bestedingen van Nederlandse dag bezoekers aan horeca, entree, detailhandel, vervoer en overig, gerelateerd aan de activiteiten.
Beschikbaarheid van data
Op welk(e) niveau(‘s) is de data beschikbaar?
Landelijk, provinciaal & gemeentelijk
Uitvoering
Hoe wordt dit onderzoek uitgevoerd?
Activiteiten over het gehele jaar wekelijks in kaart gebracht o.b.v. panelonderzoek. Aanvullend wordt een jaarmeting gedaan. Deze meting wordt door 5000 respondenten ingevuld en heeft als doel het doen van uitspraken over de deelname aan diverse uithuizige vrijetijdsactiviteiten en de frequentie waarmee dit op jaarbasis gebeurt.
Publicatie
Hoe vaak worden resultaten gepubliceerd?
Oorspronkelijk eens per 2 jaar, vanaf 2015 eens per 3 jaar
Historische gegevens
Vanaf wanneer zijn er historische gegevens beschikbaar
Vanaf 2004
Kanttekeningen
Wat zijn de kanttekeningen bij deze bron?
  • De steekproef voor (kleine) gemeenten is klein, zeker inzoomend op activiteiten/activiteitenclusters. Gebruikvan de data vraagt kiezen van een grotere regio (provincie). Op landelijk niveau zijn sommige cijfers op sectorniveau aantoonbaar onjuist.
  • Er vindt weinig cleaning plaats, waardoor er extreme waarden in de data zitten.
  • Interpretatie van de data is voor niet-kenners lastig.
  • Minder bruikbaar in grensregio's en gebieden die veel buitenlandse dag bezoekers trekken.
  • De opgegeven bestedingen worden niet uitgebreid gecontroleerd, waardoor een check op extreme waarden (zowel hoge, lage en als geen bestedingen) nodig is.
  • Onderzoek is in 2018 voor het laatst uitgevoerd en wordt niet meer in dezelfde vorm herhaald. Nieuw onderzoek met een geheel andere methode is in voorbereiding en wordt naar verwachting eind 2021/begin 2022 gestart.
CZO - Continu Zakenreis Onderzoek
Inhoudelijk
Welke inhoud bevat deze bron?
Het CZO brengt het profiel en het gedrag van de Nederlandse zakenreiziger in kaart. Het onderzoek richt zich op op zakenreizen in Nederland en naar het buitenland. Er wordt gevraagd naar o.a. de duur, bestemming, vervoer en verblijf, type zakenreis, boekingsgedrag en bestedingen. Speciale aandacht wordt besteed aan de MICE-zakenreiziger. Het CZO biedt informatie over zowel meerdaagse zakenreizen in Nederland als een- of meerdaagse zakenreizen naar het buitenland.
Beschikbaarheid van data
Op welk(e) niveau(‘s) is de data beschikbaar?
Landelijk/verblijfsregio
Uitvoering
Hoe wordt dit onderzoek uitgevoerd?
Nederlanders van 18 jaar en ouder worden ieder kwartaal online gevraagd naar hun zakenreizen in Nederland en naar het buitenland.
Publicatie
Hoe vaak worden resultaten gepubliceerd?
Eens per 3 jaar
Historische gegevens
Vanaf wanneer zijn er historische gegevens beschikbaar
Vanaf 2010
Kanttekeningen
Wat zijn de kanttekeningen bij deze bron?

Het CZO is voor het laatst uitgevoerd in 2019. De resultaten daarvan zijn tot 1 april 2021 bij NBTC-NIPO Research af te nemen. Er zijn op dit moment zowel vanuit NBTC als Kantar geen plannen om het CZO in een nieuwe vorm op de markt te brengen.

OIT - Onderzoek Inkomend Toerisme
Inhoudelijk
Welke inhoud bevat deze bron?
Gedetailleerde informatie over aantallen, karakteristieken van en bestedingen van verblijfsbezoekers in Nederland.
Beschikbaarheid van data
Op welk(e) niveau(‘s) is de data beschikbaar?
Data vooral beschikbaar voor provincies/regio's met veel buitenlandse bezoekers (grensregio's en Amsterdam). In plan van aanpak 2021 worden diverse voorstellen gedaan voor uitbreiding veldwerk zodat data beschikbaar komt voor alle provincies.
Uitvoering
Hoe wordt dit onderzoek uitgevoerd?
Enquête buitenlandse bezoekers die worden bereikt via vervoersknooppunten en accommodaties.
Publicatie
Hoe vaak worden resultaten gepubliceerd?
Eens per 4 jaar.
Historische gegevens
Vanaf wanneer zijn er historische gegevens beschikbaar
Vanaf 2005
Kanttekeningen
Wat zijn de kanttekeningen bij deze bron?
  • De data zou toegankelijker kunnen zijn.
  • Deelname aan het onderzoek (voor regio's) is vrij prijzig.
  • Lage frequentie van het onderzoek.
  • Er wordt nu een nieuw Onderzoek Inkomend Toerisme voorbereid binnen de Landelijke Data Alliantie. De dataverzameling zal starten in 2021.
  • Het nieuwe onderzoek wordt gefinancierd via de Landelijke Data Alliantie. Het betreft een panelonderzoek in diverse herkomstlanden. Het veldwerk gaat van start in 2021, de rapportage wordt verwacht in de eerste helft van 2022. Er komt daarnaast een dashboard waarin de resultaten van het veldwerk continu worden aangevuld. Gedurende 2021 zullen er dus al wat resultaten beschikbaar zijn.
Het Vakantie Onderzoek
Inhoudelijk
Welke inhoud bevat deze bron?
Het Vakantie Onderzoek brengt het vakantiegedrag van Nederlanders in kaart. Ook zakenreizen en dagtochten (recreatief en zakelijk) behoren tot de scope van de basis van dit onderzoek. Onder een vakantie wordt verstaan een verblijf buiten de eigen woning voor ontspanning of plezier met ten minste één overnachting. De doelpopulatie van het onderzoek bestaat uit personen van 15 jaar of ouder die in Nederland wonen.
 
Het onderzoek geeft inzicht in de volgende thema’s:
• Bezit duurzame recreatie- goederen en/of huur vaste stand- of ligplaats
• Datum vertrek en terugkeer
• Overnachtingen in Nederland tijdens vakanties met een buitenlandse bestemming
• Bestemming
• Boeking accommodatie/vervoer
• Organisatiegraad
• Belangrijkste vervoermiddel
• Belangrijkste accommodatie
• Soort vakantie
• Verblijfsomgeving
• Reisgezelschap
• Uitgaven
• Reden non-participatie

Beschikbaarheid van data
Op welk(e) niveau(‘s) is de data beschikbaar?
Landelijk en regionaal (provincie). Gerapporteerd wordt op aantallen vakanties en/of personen.
Uitvoering
Hoe wordt dit onderzoek uitgevoerd?
Voor het onderzoek wordt door het CBS een internetpanel ingericht. Het panel zal dermate groot zijn om 9.750 respondenten te realiseren die aan elk van de 4 metingen in het eerste jaar (kalenderjaar) hebben deelgenomen.
Publicatie
Hoe vaak worden resultaten gepubliceerd?
Het onderzoek levert gegevens waarmee het CBS aan Eurostat kan rapporteren over deelname aan toeristische (vakanties) en zakelijke reizen en dagtochten van Nederlanders en kenmerken van deze activiteiten.
 
Resultaten komen na afloop van de meting (jaarlijks) beschikbaar in Statline en worden aan deelnemende provincies gerapporteerd in de vorm van een algemeen rapport en aanvullende databestanden. Over aanvullende kennisdeling m.b.t. de data over vakanties wordt nog nagedacht hoe hier invulling aan kan worden gegeven.

Historische gegevens
Vanaf wanneer zijn er historische gegevens beschikbaar
Er is nog geen historische data beschikbaar omdat het CBS per januari 2021 is gestart met de uitvoer van het onderzoek.
 
Dit onderzoek is in de plaats gekomen van het ContinuVakantieOnderzoek (CVO) wat jaren lang door NBTC-NIPO Research is uitgevoerd en gepubliceerd. De resultaten van het vakantieonderzoek zijn door de nieuwe opzet niet direct vergelijkbaar met de resultaten van het CVO.

Kanttekeningen
Wat zijn de kanttekeningen bij deze bron?
Het onderzoek is nieuw en wordt dit jaar voor het eerst uitgevoerd. Door de huidige situatie als gevolg van de corona pandemie zullen de resultaten anders zijn dan in een normale (pre corona) periode, maar vormen ze wel een interessant startpunt om de ontwikkelingen in de toekomst te volgen.
SLA - Statistiek Logiesaccommodaties
Inhoudelijk
Welke inhoud bevat deze bron?
Aantal gasten en overnachtingen (ook zakelijke overnachtingen), uitgesplitst naar regio en accommodatievorm: Hotels, B&B's, campings, groepsaccommodaties, vakantiewoningen en vakantieparken.
Beschikbaarheid van data
Op welk(e) niveau(‘s) is de data beschikbaar?
Nu beschikbaar op landelijk niveau, provincieniveau en voor 5 grote steden. Er wordt gewerkt aan het ontsluiten van data voor kleinere geografische gebieden, zoals zeer toeristische gemeenten, mits voldoende celvulling overblijft.
Uitvoering
Hoe wordt dit onderzoek uitgevoerd?
Steekproef uit de populatie samengesteld op basis van meerdere registers. Vervolgens een elektronische en schriftelijke enquêtering van Nederlandse logiesaccommodaties.
Publicatie
Hoe vaak worden resultaten gepubliceerd?
Maandelijks
Historische gegevens
Vanaf wanneer zijn er historische gegevens beschikbaar
Vanaf 2012
Kanttekeningen
Wat zijn de kanttekeningen bij deze bron?
  • Onderscheid tussen B&B en hotel wordt niet gemaakt, dit is een totaal.
  • Omvat slechts een deel van de accommodaties. Uitgesloten zijn de kleinere accommodaties (<5 slaapplaatsen), vaste gasten, (zijnde tweede woningen, kamperen op vaste standplaats, boten op vaste ligplaats), watersport, cruisevaart en particuliere verhuur.
  • Het aantal zakelijke overnachtingen is berekend met behulp van het percentage zakelijke overnachtingen dat door de accommodaties is opgegeven.
  • CBS loopt soms achter op het aanbod. Kan 1-3 jaar duren voor een toevoeging/verwijdering wordt verwerkt. Vooral op regio- of zelfs stadsniveau (5 grote steden) kan dit tot vertekeningen leiden, zeker als het om grootschalige ontwikkelingen gaat.
  • (Nog) geen gedetailleerde regionale uitsplitsing.
SLA - Statistiek Logiesaccommodaties
Inhoudelijk
Welke inhoud bevat deze bron?
Met het onderzoek kan iedere (middel)grote stad inzicht krijgen in de omvang van het toeristisch bezoek aan de stad in termen van bezoekers en bezoeken. Daarnaast geeft het onderzoek inzicht in het bezoekersprofiel en de verschillende kenmerken van het toeristisch stedenbezoek zoals vervoermiddel, bezoekduur, ondernomen activiteiten en bestedingen.

De definitie die in het onderzoek gehanteerd wordt is de volgende: “Bij bezoeken aan steden voor ontspanning en/of plezier gaat het om bezoeken in uw vrije tijd en kunt u denken aan het bezoeken van een museum, een attractie of een evenement, winkelen voor plezier, een avondje uit naar het theater of de bioscoop, etc. Bezoeken aan de eigen woonplaats, alsmede bezoeken om zakelijke redenen en/of bezoek aan familie, vrienden of kennissen blijven buiten beschouwing”.
 
 De huidige opzet van het onderzoek maakt het mogelijk om de resultaten van de deelnemende steden te benchmarken zodat inzichtelijk wordt hoe de steden ten op zichtte van elkaar presteren. Ten slotte geven de resultaten de deelnemende steden inzicht in het effect van het toeristisch beleid en marketing.

Beschikbaarheid van data
Op welk(e) niveau(‘s) is de data beschikbaar?
Resultaten zijn op stedelijk als op totaal (landelijk) niveau beschikbaar. Per stad zijn er inzichten m.b.t. aantallen bezoeken en bezoekers, kenmerken toeristisch bezoek en profiel bezoekers.
Uitvoering
Hoe wordt dit onderzoek uitgevoerd?
Het onderzoek wordt ieder kwartaal online uitgevoerd onder een panel van circa 10.000 personen. De screenings vinden plaats in januari, april, juli en oktober. Op basis van de uitkomsten van iedere screening worden elk kwartaal per stad respondenten geselecteerd die een uitnodiging krijgen tot deelname aan het vervolgonderzoek om de kenmerken van het bezoek in kaart te brengen. Rapportage vindt plaats over respondenten die aan alle vier de screenings en vervolgonderzoek hebben deelgenomen.
 
De resultaten zijn representatief voor de Nederlandse bevolking van 18 jaar en ouder. De aanpak van het onderzoek is voor alle steden gelijk.

Publicatie
Hoe vaak worden resultaten gepubliceerd?
Afnemers ontvangen per kwartaal een algemene update per mail. Rapportage vind één keer per jaar plaats; rapport beschikbaar per april.
Historische gegevens
Vanaf wanneer zijn er historische gegevens beschikbaar
Onderzoek is van 2017 tot en met 2020 in dezelfde opzet uitgevoerd door NBTC-NIPO Research. Per 2021 wordt het onderzoek onder de vlag van NBTC uitgevoerd waarbij de opzet gelijk is gebleven en het veldwerk en dataprocessing wederom bij Kantar wordt uitgevoerd. Hierdoor zijn de resultaten sinds 2017 vergelijkbaar.
Kanttekeningen
Wat zijn de kanttekeningen bij deze bron?
Bij de interpretatie van de resultaten is het belangrijk de definitie van een toerisitisch bezoek aan een stad goed in het achterhoofd te houden. Daarnaast wordt gerapporteerd over unieke bezoekers. Dit kan soms verwarring opleveren bij de interpretatie van de bezoek- en bezoekersaantallen.





Bijlagen: schematische weergaven







Publicaties